ine voets – groene gedachten


FOODSCAPING

FOODSCAPING IS THE IMPLEMENTATION OF EDIBLE FOODS INTO THE LANDSCAPE

Een interessant artikel in de nieuwsbrief van brightvibes.com over het ontwerpen van eetbare tuinen die er ook nog eens goed uitzien.

Moestuin in de achtertuin

Dit brengt mij terug naar mijn kindertijd toen onze moestuin een aanzienlijk deel van de achtertuin uitmaakte. Voor mijn vader (met mij als hulpje) een heerlijke manier om na het werk te ontspannen in de frisse buitenlucht. Het betekende ook dat we deels zelfvoorzienend waren, zelfs in de winter: winterpenen, prei, spruiten en boerenkool. De diepvries was gevuld met de overgebleven zomeroogst, zoals peultjes, erwtjes en aardbeien! De lange, lage beukenhaag vormde geen obstakel voor mijn vader om over en weer te communiceren met de buurman en kennis over het moestuinieren uit te wisselen. Voor ons kinderen waren de twee grote kersenbomen op het speelgazon een avontuurlijke uitdaging en bovendien een lekkernij! Dit groene paradijs was vanzelfsprekend voor ons maar zonder deze ‘vanzelfsprekendheid’ was ik waarschijnlijk geen tuinontwerpster geworden.

Bessen in het gemeentelijk plantsoen

In Nederland ontstond in de jaren 70 en 80 het idee om in het openbaar plantsoen klein fruit en fruitbomen te planten. Foodscaping gaat volgens het artikel nog een stapje verder: al het gras en alle planten worden vervangen door bessenstruiken, fruitbomen en groenten. Het is gezonder (bewuster eten en zonder pesticiden), scheelt in de portemonnee, zorgt voor betrokkenheid in de buurt en het ziet er ook nog mooi uit! Zelf kom ik ook steeds meer klanten tegen die ‘foodscaping’ in hun achtertuin willen. De volgende stap is wellicht dit door te zetten in de voortuin.



De Getijden – de gemeenschappelijke voortuin

 

voortuin-ontwerp

Ontwerp: tol of hinkelbaan

Met de leden van de werkgroep bezochten we enkele tuinen waaronder de Arcadische Tuin in de Hortus van Nijmegen. Door middel van diverse presentaties en een uitgebreide vragenlijst, hadden de toekomstige bewoners hun voorkeur kenbaar gemaakt voor de sfeer, soort tuin, materialen, etc. Aan de hand van de input ging ik aan de slag: een moestuin, kruidenhoek, goede toegangelijkheid, ronde lijnen, natuurlijke uitstraling, privacy rondom de terrassen. Het ontwerp met een knipoog naar het schoolplein van weleer: twee ontwerpvoorstellen maakte ik waarbij de hinkelbaan als concept diende en in het derde ontwerp de tol. Deze laatste werd met een flinke meerderheid gekozen.

Verbinding en functioneel

De tuin moest verbinden in de meest ruime zin van het woord: een ontmoetingsplaats en een plek waar samen wordt getuinierd maar moest hij ook goed toegangelijk zijn met vele, logische paden. Ook hier heb ik de halfverharding Stabilizer toegepast. Het middelpunt vormt een kas die gemaakt is van materiaal dat afkomstig is van het oude kassencomplex (ooit was hier een tuinbouwschool gevestigd). Aangrenzend aan twee zijden is een dubbele pergola gedacht (realisatie in voorjaar 2020): deze zorgt voor meer beslotenheid en voor schaduw. Eronder en omheen is ruimte genoeg om te kunnen zitten. Twee wadi’s zijn in het ontwerp opgenomen: beiden zouden met wilde flora worden ingezaaid, maar enkele bewoners gaven aan, graag gazon te willen. De grote, ronde wadi is tot ‘trapveldje’ verworden. Uiteraard is er ook ruimte voor compostbakken.

voortuin-aanleg2  bouw kas

Privacy en biodiversity

Om voor iedereen toch wat privacy te  genereren, grenst elk terras aan een grote vaste planten border met heesters en zijn er enkele hagen bedacht. De moestuin kreeg een centrale plek nabij het grote, gemeenschappelijke terras met in de nabijheid enkele kruidenhoeken. De grote, Amerikaanse eik is uiteraard een eye-catcher én een enorme parasol tijdens de warme zomers. De ambitie is om hieronder ooit een grote bank te realiseren. Ter camouflage van de buitenunits van de warmtepompen dacht ik aan een haag, maar dit bleek niet haalbaar vanwege de ijskoude luchtstroom die uit de units komt. Over een andere oplossing wordt nog nagedacht. De Blauwe Regen tegen de houten constructie voor de bergingen en de dragers van de balkons, zorgen voor een weelderige guirlande. Het eindbeeld is een natuurlijke, kleurrijke, klimaatadaptieve tuin met veel biodiversiteit en voor ieder wat wils.

voortuin-aanleg3

Eetbaar

De bomen en de meeste heesters dragen eetbare vruchten. Zo staat er een Elstar, Kweepeer en tal van klein fruit: rode, witte, zwarte, Josta-bes, braam, framboos, etc. Ook voor de vogels is er wat te halen (en hopelijk laten ze de groene daken wat meer met rust). De vaste planten, wilde flora en kruiden zijn vormen voor een kleurrijk geheel en zijn aantrekkelijk voor bijen, hommels en vlinders. Een biologische moestuin zorgt niet alleen voor kraakverse groenten maar is ook een waar spektakel: een knolvenkel in bloei, statige palmkolen en de schitterende bloesem en bonen van de pronkerwt! Vlakbij de moestuin is er ruimte voor (in te zaaien) snijbloemen zoals Zinnia, Cosmos, Oost-Indische Kers, etc. Iedereen kon zijn favoriete planten doorgeven en bij het maken van het beplantingsplan, verwerkte ik die zoveel mogelijk. Dit resulteerde in een grote en zeer tijdrovende puzzle: nauwkeurige afstemming qua kleur, textuur, standplaats, hoogte, natuurlijke overgangen, etc. is vereist bij het samenstellen van duurzame borders.

voortuin-aanleg

Roze varken

De bodem van de geldpot werd na het beplanten van de binnentuin al bereikt, dus een extra financiële bijdrage én creativiteit werden gevraagd. Onder het motto ‘even gluren bij de buren’ werden etentjes georganiseerd en de opbrengst vond zijn weg naar de maag van het ‘roze spaarvarken’ dat ook altijd aanschoof. In het najaar van 2019 werd hij geslacht en is er drie dagen met man, vrouw en macht geplant: ruim 1800 vaste planten, vele bodembedekkers, heesters en tenslotte bloembollen die we kado kregen van Steenbreek. Er moet in de wintermaanden nog even stevig (stamppot?) worden gegeten, zodat de rest van de voortuin en de voortuinen grenzend aan de Veldstraat kunnen worden beplant in het voorjaar van 2020.

Ine Voets



De Getijden – het binnenplein

Binnenplein augustus 2019

Ontmoeten tussen het groen

Tussen de nieuwbouw en het schoolgebouw op het achterterrein zou een besloten plein komen. Dat was al eerder door de bouwarchitect i.s.m. het bouwteam bepaald. Een ontmoetingsplek die bovendien ruimte bood voor activiteiten. De inrichting van het plein was summier aangegeven: een vrij hoge haag rondom de 8 privé-terrassen met enkele leibomen aan de zuidzijde. De leibomen vond ik niet geweldig vond passen bij het schoolgebouw en werden door mij vrij snel geschrapt.

Toen de oude stoeptegels er nog lagen kon de temperatuur daar ’s zomers enorm oplopen, dus het was zaak om zoveel mogelijk groen in te plannen om de hitte te temperen. Daarbij zou dit het plein een vriendelijke uitstraling geven. Ik maakte aan de hand van alle input, vier ontwerpvoorstellen. Mijn ontwerp met brede vaste-plantenborders rondom, werd gekozen. De beoogde haag (mijn keuze viel op Liguster) bleef gehandhaafd maar is wel veel lager. Op de kopse kant nam ik een grote border met een boom op voor een meer intieme sfeer. Houten zitmeubilair in combinatie van Cor Tenstalen elementen maken straks – waarschijnlijk in 2020 – het totaalplaatje af.

Stabilizer en tegels

Middels een uitgebreide vragenlijst over de terreininrichting die we met de werkgroep hadden samengesteld, hadden de toekomstige bewoners al aangegeven waar hun voorkeur naar uitging wat betreft beplanting, terrasafscheidingen, e.d. Op mijn zoektocht naar (half-)verhardingsmaterialen voor het plein kwam ik uit bij Stabilizer van ecoDynamic vanwege de goede waterdoorlatendheid, zuiverende werking, sfeervolle uitstraling én de mogelijkheid om er Jeu de Boules op te spelen. De relatief lage kosten en het makkelijke onderhoud speelden uiteraard ook een rol, want het budget voor de terreininrichting was erg krap. Voor de individuele terrassen maakte ik een voorselectie van 80×40 cm terrastegels die makkelijk in onderhoud zijn, goed passen bij het plein en gebouwen – maar niet te opzichtig – én betaalbaar. Met een aantal leden van de werkgroep kozen we twee tegels: een lichtgrijze voor tegen de oudbouw en rondom het plein en een iets donkere variant voor de nieuwbouw-terrassen. Om de verbinding te maken tussen de Stabilizer en de terrastegels en wat kleurnuances in te brengen, koos ik voor het brede verbindingspad naar de achteringang voor Scoria bricks. Er gingen overigens nogal wat telefoontjes en mailtjes aan vooraf om een mooie partij Scoria bricks te vinden; blijkbaar worden ze steeds meer ontdekt.

Kruiden en kleur

De border op de kopse kant richtte ik in als kruidenhoek waaruit iedereen kan plukken, met een fiere kweepeer (Cydionia oblonga ‘Vranja’): boom van vrede en geluk. De vakken rondom de terrassen op de zuidzijde leenden zich goed voor vaste planten met grijs blad, zoals Ezelsoor, tijm, grijsbladige Salie, etc. die geleidelijk overgaan in borders met vnl. groen blad op het westen en noorden. Door veel gebruik te maken van langbloeiende planten, (o.a. Geranium ‘Rozanne’, Bergsteentijm, Herfstanemoon), enkele sfeervolle siergrassen, planten met een bijzonder blad of textuur en hier en daar een  heester, zijn de borders het hele jaar door interessant. Qua kleur zijn de borders vrij rustig: voornamelijk verschillende tinten blauw, roze en wit. Bij de keuze is natuurlijk ook rekening gehouden met de bijen, hommels en vlinders.

Aaanplant binnenplein voorjaar 2019

Vele groene handen

In het voorjaar van 2019, toen iedereen zijn intrek had genomen en het terrein was opgeleverd door fa. van Kaathoven, werden groene handen en vrienden met groene kennis gemobiliseerd om het plein te beplanten. Het was geweldig hoe er met heel veel enthousiasme te werk werd gegaan. Sommigen waren amper te stoppen. Na twee dagen van noeste arbeid, was het plantwerk klaar. Een aantal heesters op het achterterrein en in de voortuin vonden eveneens al een plekje, alsook alle bomen, de Ligusterhaag en klimplanten rondom het terrein. We mogen er best trots op zijn dat er amper uitval was, ondanks de vrij late aanplant en perioden met extreme hitte. De inspanningen werden beloond: al vrij snel was er veel te zien en te ruiken en… dat vonden ook de vele bijen, hommels en vlinders! Ook nu het winterseizoen zijn intrede heeft gedaan, staan de borders nog ‘overeind’.

Ine Voets



Visueel recept voor kweepeerjam

De eerste potjes kweepeerjam zijn alweer gemaakt! Bij deze het recept voor iedereen die ook aan de slag wil.

 

 

 

 



Bomen op mijn tijdslijn (3): de esdoorn

esdoorn2  esdoorn1

Hij staat er nog: de enorme esdoorn die in mijn beleving als kleuter nog groter was dan nu. De kleuterschool is al lang niet meer en het aangrenzende klooster enkele jaren geleden helaas gesloopt om plaats te maken voor een verzorgingstehuis. Het mag bijna een wonder heten dat ‘mijn’ boom mocht blijven staan. De beelden staan nog sterk op mijn netvlies: de grote, houten overkapping waar we dankbaar gebruik van maakten als het regende en uit volle borst zongen ‘het regent, het regent, de pannen worden nat en alle boerenmeisjes eten rijstepap’, het saaie betegelde speelplein en…  het stukje gras met klimrek onder de esdoorn. Voor vriendinnetje Ida en mij was dit het meest spannende plekje om te zitten. Je voelde je daar veilig voor de priemende ogen van de nonnen en het voelde daar ook een beetje avontuurlijk, een beetje vogelvrij op het hek in dit stukje groen paradijs. Ben enorm blij dat deze voor mij bijzondere boom groot en oud mag worden en zijn veelal seniorenburen in het tehuis van hem kunnen genieten.



Voor elke klant en tuin een ander ontwerp

Deze presentatie werd getoond tijdens de Mookerheide Fair 2013 in Molenhoek om een impressie te geven van de mogelijkheden en vooral dat elke klant en elke tuin een individueel ontwerp toekomt.

 



De bij

Het logo van INVO is een Zonnehoed met een bij. De foto maakte ik jaren geleden in mijn achtertuin. Elk jaar ben ik weer verwonderd over zoveel  bedrijvigheid en geniet ik met volle teugen van deze fascinerende, gonzende beestjes. Mijn grootouders hadden een grote fruitboomgaard – een feest voor ons kleinkinderen – en ook daar heerste een drukte van belang in en nabij de bijenkorven die naast het brede pad stonden. Ze stonden er niet voor niets: de rijke fruitoogst was aan deze bijen te danken! We staan er niet bij stil, maar deze prachtige insecten zijn van groot belang voor de bestuiving dus vruchtzetting dus voedsel voor mens en dier. Sinds enkele jaren is er sprake van bijensterfte en dit is zorgelijk: de oorzaak is nog niet helemaal duidelijk maar men denkt aan pesticiden, verandering in de biodiversiteit en het kleiner aantal imkers door vergrijzing. Vorig jaar is daarom de Bijenstichting opgericht die zich bezighoudt met beleidsbeïnvloeding op landelijk en lokaal niveau, het geven van informatie en educatie en het stimuleren van burger- en organisatie-initiatieven om de bijensterfte tegen te gaan. Bijen zijn voor het stuifmeel aangewezen op bloeiende planten: in onze tuinen en steden zijn het meestal bijensoorten die niet afhankelijk zijn van één plantensoort, maar er zijn ook bijen die enkel op één plantenfamilie vliegen: deze bijenvolken zijn het kwetsbaarst. Met de bewustwording van het levensbelang van de bij hoopt men dat wereldwijd snel maatregelen worden getroffen. Wij kunnen ook ons steentje natuurlijk bijdragen door bloemrijke planten, heesters en bomen in de tuin aan te planten en de gemeenten zouden hun plantsoenen en beheer bijvriendelijker kunnen maken. Onze kleine, zoemende vriend moeten we koesteren!



Het proces

Tot het komen van een (tuin-)ontwerp, gaat een heel proces aan vooraf. Na de klant uitvoerig te hebben gesproken, de wensen en eisen geïnventariseerd en de tuin en omgeving in mij te hebben opgenomen en vastgelegd op vele foto’s, wordt de sfeer die ik wil creëren bijna tastbaar. Dan volgt een korte ‘bezinningstijd’, opgevolgd door een periode van inspiratie opdoen. De inspiratiebronnen kunnen van alles zijn: museumbezoek, wandeling, tijdschriften, boeken, e.d. Steeds meer ideeën vullen mijn hoofd terwijl mijn enthousiasme groeit. Als ik dreig ‘over te lopen’ wordt het tijd om de tuin of groenvoorziening op schaal op papier te zetten en de vele foto’s te printen en te bestuderen, samen met mijn aantekeningen. De eerste lijnen verschijnen op papier: kijken, schetsen, kijken, schetsen. Ideeën vallen af, nieuwe ontstaan, zoekend naar de ‘middelen’ om tot de sfeer te komen. Het is een intensief maar o zo boeiend proces. Mijn intuïtie leidt mij; laat ik mij door leiden. Dit proces vraagt tijd: schetsen – enkele dagen laten bezinken – weer schetsen, totdat mijn gevoel heel overtuigend zegt: dit is het! en ik door een soort Eureka-stemming wordt overmand. Toen een collega mij een tijd terug  vertelde dat hij een ontwerp meestal op dezelfde dag van werkopname klaar had, kon ik dat nauwelijks geloven. Bij mij werkt het anders: mijn proces kent vele fasen en vele lagen denken en schetspapier…



Vallende blaadjes!
september 26, 2006, 12:41 pm
Filed under: tuin algemeen | Tags: , , , , ,

Er zijn mensen die onrustig worden als de blaadjes gaan vallen. Wel, zo iemand ben ik ook! De zomermaanden lijken langzaam voorbij te drijven terwijl ik met volle teugen van het buitenleven geniet. Het ritme komt mij zo anders, zoveel langzamer voor. Mijn reuk- en smaakzintuigen schijnen beter ontwikkeld en niets kan mij uit deze wereld halen die rust en ontspanning heet. Maar dan opeens schrik ik op uit mijn zomerse nijmeringen; nazomerbloeiers verschijnen, de eerste blaadjes worden geel, de dagen verkorten en het licht verandert. De herfst nadert! En als de groene specht (mijn ringtone) in mijn mobiel zich regelmatig laat horen, weet ik het zeker: het is zover! Niet alleen ik ben geschrokken van de kleine, subtiele veranderingen die in de lucht hangen. Tuinbezitters of die het binnenkort gaan worden, krijgen ook de kriebels en vooral het besef dat er nu iets moet gebeuren! De tuin moet worden gerenoveerd, veranderd of nieuw worden aangelegd en dat vraagt actie! Wensen, ideeën, gedachten moeten worden geordend en worden vertaald in een tuinontwerp of een advies. Een heleboel voorbereidingen dus, voordat de spa in de grond kan worden gezet! Na al die turbulente weken komen we weer tot rust en mogen we (on)geduldig wachten op het voorjaar dat onze inspanningen beloont. Toch wil ik u deze tip niet onthouden: ook ’s zomers is mijn bureau open en dat kan u enige hektiek in het najaar besparen… http://www.invo-nijmegen.com



Eerste gedachte!
september 26, 2006, 11:32 am
Filed under: tuin algemeen | Tags: , ,

Vandaag is het zover: de eerste woorden in mijn blog!

Gedachten, belevingen, kennis, ideeën, overpeinzingen, ervaringen en adviezen in het ‘groene bereik’ krijgen in mijn blog aandacht. Maar onze omgeving bestaat niet alleen uit de tuin, het stadspark, het landschap; deze wordt ook gevormd door architectuur, cultuur, trends, etc. Bij wat ik tegenkom op mijn ‘groene weg’ zal ik ook regelmatig stilstaan: wie weet waar dat mij heen voert!