ine voets – groene gedachten


De Getijden – waardevolle bomen

Start project

In het vroege voorjaar van 2016 waren er voldoende kandidaten om het avontuur aan te gaan om samen 17 woningen te bouwen. In de allereerste vergadering werden werkgroepen geformeerd waaronder Energie, Communicatie en Gemeenschappelijke Ruimten en Omgeving (GRO). Over deze laatste groep had ik de leiding. De eerste bijeenkomst met de leden van onze werkgroep  was op het schoolplein om de sfeer te proeven en op te snuiven en het schoolgebouw en de omgeving aandachtig in ons op te nemen.

Waardevolle bomen

Temidden van de oneindige grijze stoeptegels, stonden 5 grote lindebomen en een kastanje op het achterterrein. Er lag een Bomen Effect Analyse (BEA) voor, dat was gemaakt door Boomtotaalzorg in opdracht van de gemeente Nijmegen, waarbij uitvoerig de bovengrondse en ondergrondse conditie in kaart was gebracht. De kwaliteit van de meeste bomen bleek matig, hetgeen betekent dat de geschatte levensverwachting 10 jaar is. Gemeente Nijmegen had ons opgedragen deze bomen te behouden en dat bleek een enorme uitdaging: de bomen moesten goed beschermd zijn tijdens de sloop- en bouwwerkzaamheden en er moesten betere groeivoorwaarden geschapen worden. Op het voorterrein stond een enorme Amerikaanse eik waarvan de conditie wel goed te noemen was.

Nieuwe bomen

Helaas moest een linde wijken voor nieuwbouw op het achterterrein en kregen we een herplantplicht opgelegd van 4 bomen in de voortuinen aan de Veldstraat. De bomen moesten én samengaan met de nieuwbouw-woningen én qua volume passen én in het straatbeeld. Uiteindelijk kwam ik uit op de zuilvormige Magnolia kobus ‘Isis’ vanwege de frisgroene bladeren en de prachtige bloemen: elke dag ontluikt er één. De Magnolia staat niet alleen voor schoonheid maar ook voor volharding: symbool voor het uiteindelijke resultaat van het project waarbij regelmatig doorzettingsvermogen gevraagd werd. Samen hebben de bewoners ze in het afgelopen voorjaar op een zonnige dag geplant. Prachtige, al volop bloeiende bomen die we al eerder bij Boomkwekerij Albert Leemreize hadden gereserveerd.

 



Klimaatadaptief en Collectief Particulier Opdrachtgeverschap

Klimaatadaptief

We kunnen er niet meer omheen; aanpassing aan het veranderde klimaat – erg warme perioden en hevige stortbuien – heeft de hoogste prioriteit. Ook als het een relatief klein stukje Nijmegen betreft, zeker als het gaat om de transformatie van een zeer stenig schoolplein en ook als er 27 bewoners c.q. opdrachtgevers erbij zijn betrokken. Het grootste project voor mij qua tijd, intensiviteit en innovativiteit.

 

24.500 Stoeptegels en 27 opdrachtgevers

Daar lagen ze dan: 24.500 stoeptegels die tesamen met vele bouwsels en een grote kas een zogenaamd hitte-eiland in de wijk St. Anna in Nijmegen vomden. Dat hier veel moest gebeuren stond voor iedereen wel vast. Met het ‘wat’ hield ik me de afgelopen 3,5 jaren intensief bezig. Een grote uitdaging: behalve de tuinontwerpster was ik ook toekomstig bewoonster van CPO De Getijden. Regelmatig werd mijn kennis, kunde én geduld op de proef gesteld want – zoals Peter, initiatiefnemer van het project en bestuurslid van onze bouwstichting treffend verwoordde: ‘iedereen heeft verstand van tuinieren’. Een traject van een héle lange adem, maar dat mij veel kennis in de breedste zin van het woord heeft opgeleverd.

Opgedane kennis

In een vijftal blogs deel ik deze opgedane kennis graag en hoop dat het zorgzaam en duurzaam omgaan met elke centimeter van het terrein, navolging krijgt. Vele kleine bijdragen samen hebben immers impact op de grote uitdaging die klimaatverandering heet. In het rijtje van anders eten, reizen, wonen, etc. hoort ook het anders inrichten van een tuin en omgeving.

Ine Voets 



Steenbreektrofee 2019 nominatie

De Getijden en Steenbreek

Vele interessante groenprojecten kwamen langs waaronder het CPO-project De Getijden in Nijmegen. CPO staat voor Collectief Particulier Opdrachtgeverschap. Dit project is onlangs genomineerd voor de Steenbreektrofee 2019 (bekendmaking van de prijs vindt plaats op 14 november in Wageningen tijdens de Nationale Groendag). Het is een zeer groeninclusief project en trok daarom de aandacht van Steenbreek: van groene daken, regenwaterinfiltratievoorzieningen, bewonersparticipatie tot groene parkeerplaatsen.

11 Appartementen en 6 woningen

De Lourdes school uit 1927 aan de Veldstraat in Nijmegen bleek ‘liefde op het eerste gezicht’ bij de initiatiefnemers Peter en Winnie. Zij wilden graag de voorwaarden scheppen voor een buurtgemeenschap met het motto ‘wat goeie buren voor elkaar doen’. Een soort woongemeenschap met veel privacy, maar waar sprake is van sociale cohesie. Levensloopbestendig moesten de woningen ook zijn. Het prachtige schoolgebouw in Amsterdamse School-stijl van bouwpastoor de Grood, leende zich uitstekend voor deze te verwezenlijken droom.

De Getijden (tek. Nexit)

Nexit architecten en co.

Nexit architecten uit Arnhem tekende met uiterste zorgvuldigheid en oog voor detail het project: 11 appartementen, een logeerkamer en een gemeenschappelijke ruimte in het oude schoolgebouw en 6 nieuwbouwwoningen op het schoolplein. BIEB (Bouwen In Eigen Beheer) was voor de nodige begeleiding in de arm genomen en het bouwbedrijf Gebroeders van Herpen. Ikzelf was in de hoedanigheid van toekomstig bewoonster én tuinontwerpster ruim 3 jaar betrokken bij de inrichting van het terrein. Eind 2018 verhuisden de eerste van de 27 bewoners naar hun nieuwe stek. Wij betrokken net voor Kerst het middelste nieuwbouwhuis achter op het terrein. De ondergrondse infra was klaar en de terrassen waren aangelegd maar verder was het ploeteren door de modder. Nu, bijna een jaar later, is het hele terrein aangelegd en beplant op enkele vakken na.

Grote en groene uitdaging

Het klimaatadaptief inrichten van het terrein en de tuinen was het uitgangspunt: een mooie, grote uitdaging. Voor mij betekende dat veel recherchewerk, temeer omdat aan vele strenge eisen moest worden voldaan: we hebben hier nl. te maken met een drinkwaterbeschermingsgebied. Dat alles moest geïntegreerd worden met vele functies, rolstoeltoegangelijkheid, de aanwezige bomenopstand, etc. In mijn volgende blogs meer hierover.

Ine Voets



Tuinidee 2016

De jaarlijkse beurs Tuinidee in Den Bosch is een goede plek – de naam zegt het al – om ideeën voor de tuin op te doen. Naast diverse thema- en showtuinen, zijn er ook tuinmeubels, verlichting en bestrating in allerlei (materiaal-)uitvoeringen te bewonderen. Ook komen veel sprekers aan bod met de meest uiteenlopende en inspirerende onderwerpen. Kortom: veel te zien, beleven en zelfs te proeven! Eén dag zal te kort blijken en de vele indrukken zullen later thuis, worden verwerkt en de folders nog even doorgebladerd. Vaak hoor ik van klanten die een tuinenpark of een beurs bezochten, dat ze weliswaar heel veel moois hebben gezien, maar hun tuin er niet ‘zagen’. Een tuin, inrichten naar de individuele wensen van de klant, daar is INVO voor. Een tuinontwerp is niet alleen een ‘lijnenspel’. Ook de keuzes van het bestratingsmateriaal, de beplanting, tuinlampen, overkapping, etc. maken een wezenlijk deel uit van het ontwerp en zijn enorm sfeerbepalend. Het is een intensief maar leuk proces om tot úw tuin te komen en beslist de moeite van de investering in tijd en geld waard! De aanleg of renovatie van een tuin kost al gauw aardig wat en het is belangrijk dat uw tuin minstens enkele decennia meegaat en het hele jaar door blijft boeien. Loop even binnen bij stand 712 om hierover met mij of mijn collega Stephan van Global Gardening van gedachten te wisselen om te kijken of we een bijdrage kunnen leveren aan úw tuin. Als bezoeker van de beurs krijgt u 10% korting op het ontwerp en 10% op de arbeidskosten van de aanleg! Tot ziens in Den Bosch op 25-26-27 of 28 februari en een groene groet, Ine.



Een plukhof is tof!

PLUKHOF-Dukenburger

Niet dat het ons in de wijk de Weezenhof ontbreekt aan groen! Integendeel, je zou zelfs kunnen spreken van teveel groen omdat de kleur in de loop der jaren wegbezuinigd is. Een grote groenrenovatie die dit najaar gepland is, gaf gelukkig ruimte voor initiatieven: niet alleen heeft de werkgroep Groen waarvan ik ook deel uitmaak, gemeente Nijmegen te kennen gegeven meer kleur te willen voor mens en insect, maar ook meer interessante plekken voor kinderen. Dus verwilderde groenstroken waarin gespeeld wordt handhaven, hier en daar boomstammen laten liggen, een wilgentenen hut bouwen met de kinderen en bomen uit laten groeien tot klimbomen.

Omdat een vak al jarenlang een woestenij is en ook voor renovatie in aanmerking kwam, heb ik hiervoor een plan gemaakt dat behalve kleur ook  fruit en een speel- en belevingsplek oplevert! De wildernis maakt straks plaats voor een hofje met rode en witte aalbes, kruisbes, Jostabes, fruitbomen en een notenboom, dat omheind wordt met een laag kastanjehouten hekje. Het is een plek waar kinderen kunnen vertoeven onder de bomen, zittend op de boomstammen of boomschijven. Geduld is nodig, maar de notenboom zou weleens kunnen uitgroeien tot een geweldige klimboom. Wie zich even helemaal wil afsluiten van de buitenwereld, kan zich in de grote wilgentenen hut verschuilen. Het gras wordt 2 keer per jaar gemaaid, zodat wilde bloemen kunnen groeien en de beleving spannender wordt.

Gemeente Nijmegen zal het vak plantklaar maken en de bomen en struiken leveren. Wijkbewoners – en vooral de jonge- gaan het hofje samen aanleggen en onderhouden. Er staan al wat kindervoetjes te trappelen om de hut te mogen bouwen!



Bomen op mijn tijdslijn (2): de iep

iepenzaad met vogel   Iepenzaad 70e straat

De iep: sinds mijn baan als coördinator iepenziektebestrijding voor de provincie Utrecht bij het Staatsbosbeheer – decennia geleden toen nog landelijk geprobeerd werd de iep voor het Nederlandse landschap te behouden – heeft deze boom me weten te bekoren. Toendertijd leek het soms een onmogelijke strijd tegen de schimmel en zijn verspreider de iepenspintkever, maar toch kon het uitvalpercentage flink naar beneden worden gebracht. Enkele jaren later was er geen geld meer en in een rap tempo sloeg de iepenziekte om zich heen: een ramp voor het iepenbestand dat eind jaren ’70 nog uit 5 t0t 6 miljoen iepen bestond die zeer beeldbepalend voor ons landschap maar ook voor steden zoals Amsterdam zijn.

Tja en dan kom je jaren later in een Nijmeegse wijk te wonen die een statige brede, twee-rijige iepenlaan rijk is! Ik zal onze eerste rit op die zomerse dag onder de prachtige brede kronen door, nooit vergeten. Al snel werd me duidelijk dat ook hier de schimmel slachtoffers had gemaakt en maakte. Een iep in een nieuwbouwwijk uit de jaren 70 heeft echter minder status dan een iep langs de Amsterdamse gracht en van een (pro-)actieve bestrijding was amper sprake. Inmiddels is de helft van de toegangslaan die als een hoefijzer door de wijk loopt zodanig getroffen, dat deze het komende najaar niet meer door iepen, maar door elzen zal worden geflankeerd. Gelukkig voor mij zijn de bomen in ‘mijn’ gedeelte van de wijk redelijk gezond totdat… ik vorige week 3 flink aangetaste iepen ontdekte! Jarenlang ging het hier goed en keek ik elke dag met argusogen naar de takken.

Morgen worden ze omgezaagd, de stam en stobbe geschild en de takken en twijgen versnipperd/verbrand; een schril contrast met de feestelijke sfeer die er al weken hangt door het talloze zaad dat onafgebroken als confetti naar beneden dwarrelt. Net als vorig jaar zijn de iepen bruin van het zaad, maar bloeien ook essen en acacia’s als nooit tevoren. Tussen al die uitbundigheid ontdekte ik nog een slachtoffer: een kauw die zich te goed deed aan de nakomelingen van de iep maar ten offer viel aan het verkeer. Drama dus met een feestelijke omlijsting.



Val niet voor haar charmes (3)

Japanse Duizendknoop-theetuin  Japanse Duizendknoop-park2

Op dezelfde dag dat het vaktijdschrift Tuin en Landschap van 23 mei bij mij op de deurmat viel, ontdekte ik de ‘ontsnapping’ van de Fallopia japonica (Japanse duizendknoop). De plant heeft vanuit een particuliere tuin de oversteek weten te maken naar het bos Vogelenzang in Nijmegen, dat wordt beheerd door het Geldersch Landschap. Of het via de wortels – die meterslang worden – of via tuinafval ging is de grote vraag. In elk geval zal hij zich snel bewust zijn van de enorme oppervlakte waarop hij zich kan uitbreiden en zal dit grote gevolgen hebben voor de flora en fauna. Volgens de Tuin en Landschap is Wageningen UR begonnen met onderzoek naar de verspreiding en effectieve bestrijding van deze exoot: onderzoekers werken samen met Stichting Burenhulp Wageningen-Hoog, Greenpoint Advies en de gemeente Wageningen. Fijn! Het is te hopen dat dit aandacht en navolging krijgt van andere gemeenten en natuurorganisaties.

Andere landen waaronder Groot Brittannië zien de ernst van deze ongewenste plaag al langer in en hebben jaren geleden al maatregelen getroffen. Als je erop let, ontwaar je de plant overal: in parken, particuliere tuinen, langs de rails maar ook tussen de rijstroken van een autoweg. De verspreiding gaat razendsnel en niet alleen brengt hij flora en fauna schade aan; hij heeft ook geen enkele moeite met asfalt en funderingen van gebouwen! Belangrijk dus dat – hoe bekoorlijk de Japanse duizendknoop ook is – deze wordt bestreden.

Mijn flyer over de Japanse duizendknoop is te downloaden voor ieder die interesse heeft. Regelmatig deel ik deze uit aan tuinklanten en geïnteresseerden.