ine voets – groene gedachten


FOODSCAPING

FOODSCAPING IS THE IMPLEMENTATION OF EDIBLE FOODS INTO THE LANDSCAPE

Een interessant artikel in de nieuwsbrief van brightvibes.com over het ontwerpen van eetbare tuinen die er ook nog eens goed uitzien.

Moestuin in de achtertuin

Dit brengt mij terug naar mijn kindertijd toen onze moestuin een aanzienlijk deel van de achtertuin uitmaakte. Voor mijn vader (met mij als hulpje) een heerlijke manier om na het werk te ontspannen in de frisse buitenlucht. Het betekende ook dat we deels zelfvoorzienend waren, zelfs in de winter: winterpenen, prei, spruiten en boerenkool. De diepvries was gevuld met de overgebleven zomeroogst, zoals peultjes, erwtjes en aardbeien! De lange, lage beukenhaag vormde geen obstakel voor mijn vader om over en weer te communiceren met de buurman en kennis over het moestuinieren uit te wisselen. Voor ons kinderen waren de twee grote kersenbomen op het speelgazon een avontuurlijke uitdaging en bovendien een lekkernij! Dit groene paradijs was vanzelfsprekend voor ons maar zonder deze ‘vanzelfsprekendheid’ was ik waarschijnlijk geen tuinontwerpster geworden.

Bessen in het gemeentelijk plantsoen

In Nederland ontstond in de jaren 70 en 80 het idee om in het openbaar plantsoen klein fruit en fruitbomen te planten. Foodscaping gaat volgens het artikel nog een stapje verder: al het gras en alle planten worden vervangen door bessenstruiken, fruitbomen en groenten. Het is gezonder (bewuster eten en zonder pesticiden), scheelt in de portemonnee, zorgt voor betrokkenheid in de buurt en het ziet er ook nog mooi uit! Zelf kom ik ook steeds meer klanten tegen die ‘foodscaping’ in hun achtertuin willen. De volgende stap is wellicht dit door te zetten in de voortuin.



De Getijden – waardevolle bomen

Start project

In het vroege voorjaar van 2016 waren er voldoende kandidaten om het avontuur aan te gaan om samen 17 woningen te bouwen. In de allereerste vergadering werden werkgroepen geformeerd waaronder Energie, Communicatie en Gemeenschappelijke Ruimten en Omgeving (GRO). Over deze laatste groep had ik de leiding. De eerste bijeenkomst met de leden van onze werkgroep was op het schoolplein om de sfeer te proeven en op te snuiven en het schoolgebouw en de omgeving aandachtig in ons op te nemen.

Waardevolle bomen

Temidden van de oneindige grijze stoeptegels, stonden 5 grote lindebomen en een kastanje op het achterterrein. Er lag een Bomen Effect Analyse (BEA) voor, dat was gemaakt door Boomtotaalzorg in opdracht van de gemeente Nijmegen, waarbij uitvoerig de bovengrondse en ondergrondse conditie in kaart was gebracht. De kwaliteit van de meeste bomen bleek matig, hetgeen betekent dat de geschatte levensverwachting 10 jaar is. Gemeente Nijmegen had ons opgedragen deze bomen te behouden en dat bleek een enorme uitdaging: de bomen moesten goed beschermd zijn tijdens de sloop- en bouwwerkzaamheden en er moesten betere groeivoorwaarden geschapen worden. Op het voorterrein stond een enorme Amerikaanse eik waarvan de conditie wel goed te noemen was.

Nieuwe bomen

Helaas moest een linde wijken voor nieuwbouw op het achterterrein en kregen we een herplantplicht opgelegd van 4 bomen in de voortuinen aan de Veldstraat. De bomen moesten én samengaan met de nieuwbouw-woningen én qua volume passen én in het straatbeeld. Uiteindelijk kwam ik uit op de zuilvormige Magnolia kobus ‘Isis’ vanwege de frisgroene bladeren en de prachtige bloemen: elke dag ontluikt er één. De Magnolia staat niet alleen voor schoonheid maar ook voor volharding: symbool voor het uiteindelijke resultaat van het project waarbij regelmatig doorzettingsvermogen gevraagd werd. Samen hebben de bewoners ze in het afgelopen voorjaar op een zonnige dag geplant. Prachtige, al volop bloeiende bomen die we bij Boomkwekerij Albert Leemreize hadden gereserveerd.

 



Visueel recept voor kweepeerjam

De eerste potjes kweepeerjam zijn alweer gemaakt! Bij deze het recept voor iedereen die ook aan de slag wil.

 

 

 

 



Via Gladiola!
juli 21, 2014, 12:35 pm
Filed under: bijzondere bomen en planten | Tags: , , ,

4daagse-2014  4daagse-2

Daar waren ze weer afgelopen vrijdag: de gladiolen (ruim 300.000!) die aan de deelnemers van de wandelvierdaagse in Nijmegen worden uitgereikt. Het is al jarenlang een bekend en vrolijk fenomeen: zwiepende gladiolen die gestoken in rugzakken, boven het publiek aan de Sint Annastraat uitpiepen en de zwaaiende gladiolen die langs de route de deelnemers in de handen worden gedrukt. Rood voert de boventoon, maar ook rose, witte, paarse en bonte varianten doen aan de kleurrijke stoet mee. Voor de zesde keer liep onze jongste dochter mee en ook zij ontkwam er niet aan.

De site van de Vierdaagse vertelt het volgende hierover: Nijmegen, de oudste stad van Nederland, doopt een keer per jaar de St. Annastraat om tot Via Gladiola en verwelkomt de wandelaars op de laatste dag van de Vierdaagse als echte helden. Traditiegetrouw krijgen de wandelaars gladiolen door het publiek aangeboden.

‘De dood of de gladiolen’, werd er vanaf de tribunes gescandeerd als de gladiatoren in de arena zich ten overstaan van een uitzinnige menigte elkaar met een zwaard tot de dood bevochten. Onder luid gejoel werd de winnaar na een heroïsch gevecht bedolven onder de gladiolen. Waarom een gladiool? De naam komt van het Latijnse Gladius wat zwaard betekent en een verklaring biedt voor de naam van de bloem vanwege haar zwaardvormig uiterlijk. De gladiool is een teken van kracht en overwinning geworden. Deze bloem verdient men na een bijzondere prestatie.

Een aantal millennia later is de uitdrukking geannexeerd door de Vierdaagse. Deelnemers aan de wandelprestatietocht zijn ten slotte niet minder heroïsch wanneer ze, ten overstaan van het niet minder luid joelend publiek, op vrijdag over de Sint Annastraat – ofwel de Via Gladiola – paraderen.

 



Meerstammig en meer

eetbare tuin dak Inspyrium Ebben - 1 eetbare tuin dak Inspyrium Ebben-2

Deze week een zeer interessante rondleiding gehad op kwekerij Ebben in Cuijk. Jarenlang reed ik de kwekerij regelmatig voorbij met de gedachte: ‘daar moet ik toch eens gaan kijken’ voordat het er echt van kwam. Gewapend met een grote paraplu en rubberlaarzen, genoten we van sprookjesachtige sferen die de grote meerstammige bomen zoals de Betula nigra met zijn afbladderende bast creëerden tot aan (jawel!) meerstammige en met vruchten overladen Cydonia (kweepeer). Maar ook bijzondere vorm- en leibomen en oude fruitrassen worden hier gekweekt en dat sinds 1862. Op 86 percelen met een totaal van 450 ha., verspreid liggend in Cuijk en omgeving, worden hier met veel liefde, geduld en vakkennis bijzondere heesters en bomen jarenlang omringd en dat soms 40 jaar of langer! Biologische mest- en bestrijdingsmiddelen worden ingezet met veel respect voor de omliggende natuur. Zo heeft de das de prachtige ‘bossen’ ontdekt die zich uitstekend lenen voor zijn burcht en ook konijnen zijn regelmatige bezoekers. We eindigen de rit met een stop bij de Prunus avium om ons te trakteren op de heerlijke, bijna zwarte, kersen. Als afsluiter een bezoekje aan de eetbare tuin (1400 m2!) op het dak van het Inspyrium waar zelfs de Granberry zich thuis voelt en waar de bijenkorven niet ontbreken.



Bijzondere Beeldentuin

Een spontaan uitje naar Cuijk: na even rondgeneusd te hebben op het web kwamen een vriendin en ik op de site van beeldentuin Cuijk terecht. Ik las iets van een voormalige begraafplaats, maar dacht er verder niet echt over na.

Mijn verbazing was groot toen bleek dat de beeldentuin met hedendaagse kunst was geïntegreerd met de protestantse begraafplaats achter de r.k. St. Martinuskerk waar in 1811 de eerste begrafenis plaatsvond en in 1967 de laatste bijzetting was. In 1997 werd het idee geopperd om hier een beeldentuin te situeren en zo geschiedde.

Onze aandacht werd in eerste instantie getrokken naar de ‘sculpturen’ van de begraafplaats, die helemaal op schenen te gaan in de omringende natuur: korstmossen hadden prachtige creaties geschapen op de stenen, grote bomen leunden tegen de grafzerken – of was het andersom – en een moedige rozenstruik toverde licht temidden van de donkere schaduwen die de oude bomen op de verweerde grafzerken wierpen. Eindelijk kwamen we in het ‘overgangsgebied’: de bijna zwarte gravelpaden van de oude begraafplaats gingen over in lichte, zandkleurige paden. 26 Werken hedendaagse kunst vullen de grafstenen eerbiedzaam aan en alles krijgt een eigen sfeer en ruimte met de imposante kerk als achtergrond.

Na de overgang van donker naar lichter, kwam ons de vrolijke uitbundigheid van de ernaast gelegen heemtuin naar Jac. P. Thijsse ons tegemoet: in 2010 door vrijwilligers aangelegd, grenzend aan een oude schuur die nu als expositieruimte dienst doet, maar waar vroeger de tabaksbladeren werden opgeslagen door de ernaast liggende voormalige sigarenfabriek Kansas, nu rijksmonument en Café – Tapperij. Een uitstapje met vele verrassingen en bijzondere panorama’s.

 

 

 

 



Overheerlijke vlierbloesemsiroop

vlierbloesem1 vlierbloesem4 vlierbloesem2 vlierbloesem3

Een eenvoudig recept voor een overheerlijke siroop:

Twee liter water met 2 kg suiker al roerend koken tot het water helder is. Laten afkoelen.

20 Schermbloemen van de vlier op op een droge dag plukken en even uitschudden in verband met eventuele beestjes in de bloemen. Op z’n kop in het suikerwater leggen en twee citroenen (of limoenen, of beiden) in schijven op de bloesem laten drijven en 3 dagen afgedekt wegzetten, liefst op een koele plaats. Met behulp van een theedoek zeven en daarna de siroop al roerend aan de kook brengen en enkele minuten laten koken. M.b.v. een trechter in (uitgekookte) flesjes gieten en op een koele, donkere plek bewaren. De siroop is gemakkelijk enkele maanden houdbaar. Een aangebroken fles in de koelkast bewaren.

Een heerlijke zomerse, Zuid-Tiroolse cocktail:

Een scheutje vlierbloesemsiroop aanlengen met gekoelde prosecco, sekt of spumante (dus een bruisende wijn). Een schijfje citroen of limoen, enkele ijsblokjes en een takje verse munt maken het helemaal af.

 

 



Bomen op mijn tijdslijn (3): de esdoorn

esdoorn2  esdoorn1

Hij staat er nog: de enorme esdoorn die in mijn beleving als kleuter nog groter was dan nu. De kleuterschool is al lang niet meer en het aangrenzende klooster enkele jaren geleden helaas gesloopt om plaats te maken voor een verzorgingstehuis. Het mag bijna een wonder heten dat ‘mijn’ boom mocht blijven staan. De beelden staan nog sterk op mijn netvlies: de grote, houten overkapping waar we dankbaar gebruik van maakten als het regende en uit volle borst zongen ‘het regent, het regent, de pannen worden nat en alle boerenmeisjes eten rijstepap’, het saaie betegelde speelplein en…  het stukje gras met klimrek onder de esdoorn. Voor vriendinnetje Ida en mij was dit het meest spannende plekje om te zitten. Je voelde je daar veilig voor de priemende ogen van de nonnen en het voelde daar ook een beetje avontuurlijk, een beetje vogelvrij op het hek in dit stukje groen paradijs. Ben enorm blij dat deze voor mij bijzondere boom groot en oud mag worden en zijn veelal seniorenburen in het tehuis van hem kunnen genieten.



Wars van namen

Fluitekruid Vogelenzang Nijmegen  Fluitkruid2 Vogelenzang Nijmegen

Tijdens mijn studie leerde ik vooral de Latijnse namen (met dank aan de grondlegger Carl Linnaeus) en het overkomt me regelmatig dat mij de Nederlandse naam niet een-twee-drie te binnen schiet. Wat leuk is aan plantennamen, is dat deze vaak specifieke kenmerken van de plant of boom onthullen. We leerden daarom een hele reeks Latijnse woorden die een geweldig handige hulp bleken, zoals aureus (goudgeel), alpinus (wit), tricolor (driekleurig),  oblonga (langwerpig),  floribunda (rijkbloeiend), graveolens (sterk ruikend), mollis (zacht).

Per toeval stuitte ik op de site ‘plant(en)namen’ waarop de namen van in Nederland voorkomende wilde planten staan. Zowel de Nederlandse als de Grieks/Latijnse namen worden genoemd en de herkomst ervan uitgebreid verklaard, vergezeld van prachtige foto’s.

Bijvoorbeeld Fluitekruid: Van de stengel van deze plant kun je een soort fluitje snijden, Fluitenkruid heeft holle stengels die bij de bladoksels gesloten zijn. Dus dan denk je al snel aan het panfluitprincipe onder de oksel afsnijden en daarboven een stuk pijp laten staan, dat recht afsnijden en daar overheen blazen. Dit gaat maar geeft een matig resultaat, het gaat beter als je het schuin afsnijdt en daarna vanaf het hoogste punt er overheen blaast.

Latijnse naam Anthriscus sylvestris: De naam is afgeleid van Anthriscon (Grieks) en betekent “halm/holle stengel. De volledige Griekse naam betekent “holle bosstengel”. Dit geeft weer aan dat je van de holle stengel een fluitje kunt snijden.Sylvestris (Latijn) betekent “bosachtig, met hout begroeid”. Dit verwijst naar de voorkeursplek om te groeien bij deze plant.



Een plukhof is tof!

PLUKHOF-Dukenburger

Niet dat het ons in de wijk de Weezenhof ontbreekt aan groen! Integendeel, je zou zelfs kunnen spreken van teveel groen omdat de kleur in de loop der jaren wegbezuinigd is. Een grote groenrenovatie die dit najaar gepland is, gaf gelukkig ruimte voor initiatieven: niet alleen heeft de werkgroep Groen waarvan ik ook deel uitmaak, gemeente Nijmegen te kennen gegeven meer kleur te willen voor mens en insect, maar ook meer interessante plekken voor kinderen. Dus verwilderde groenstroken waarin gespeeld wordt handhaven, hier en daar boomstammen laten liggen, een wilgentenen hut bouwen met de kinderen en bomen uit laten groeien tot klimbomen.

Omdat een vak al jarenlang een woestenij is en ook voor renovatie in aanmerking kwam, heb ik hiervoor een plan gemaakt dat behalve kleur ook  fruit en een speel- en belevingsplek oplevert! De wildernis maakt straks plaats voor een hofje met rode en witte aalbes, kruisbes, Jostabes, fruitbomen en een notenboom, dat omheind wordt met een laag kastanjehouten hekje. Het is een plek waar kinderen kunnen vertoeven onder de bomen, zittend op de boomstammen of boomschijven. Geduld is nodig, maar de notenboom zou weleens kunnen uitgroeien tot een geweldige klimboom. Wie zich even helemaal wil afsluiten van de buitenwereld, kan zich in de grote wilgentenen hut verschuilen. Het gras wordt 2 keer per jaar gemaaid, zodat wilde bloemen kunnen groeien en de beleving spannender wordt.

Gemeente Nijmegen zal het vak plantklaar maken en de bomen en struiken leveren. Wijkbewoners – en vooral de jonge- gaan het hofje samen aanleggen en onderhouden. Er staan al wat kindervoetjes te trappelen om de hut te mogen bouwen!